İçeriğe geç

Kamuda Yapay Zeka: Belediye Başvuruları Sırada Beklemesin

Belediye binası önünde 7/24 başvuru, takip ve randevu sunan yapay zeka asistanı ekranının yanında tilki maskot

Kamuda yapay zeka , belediyelerde en çok zaman kaybedilen noktadan başlar: başvurunun çözülmeden önce okunması ve doğru birime ulaştırılması. "Sokağımızdaki lamba yanmıyor" mesajı ile "ana caddede su borusu patladı" çağrısı aynı kuyrukta beklediğinde sorun yalnızca hız değil, önceliklendirmedir. Kırklareli Belediyesi 30 Ekim 2026'da yapay zeka destekli, coğrafi bilgi sistemleri (CBS) tabanlı yeni bir yönetim bilgi sistemine geçtiğini duyurdu; Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) ise kamu kurumlarından üç yıllık yapay zeka yol haritası istiyor.

Kamuda yapay zeka, belediyeye gelen her başvuruyu Türkçe NLP ile okuyup doğru birime ve doğru önceliğe yönlendirir; kararı ise her zaman yetkili personel verir. Bu yazıda başvuru sınıflandırmayı, belediye chatbot'unun sınırlarını, eylem planının çerçevesini ve ilk projenin KVKK ve ihale kurallarına uygun nasıl başlatılacağını ele alıyoruz.

Yazıdan Ana Çıkarımlar

  • Belediyede başvuru, çözülmeden önce okunup doğru birime ulaştırılmayı bekler; kamuda yapay zekanın ilk ve en ölçülebilir işi bu bekleme süresini kısaltmaktır.
  • Türkçe NLP başvuruyu konu, birim, konum ve aciliyete göre etiketler; emin olamadığı başvuruyu insan kuyruğuna bırakır.
  • Belediye chatbot'u bilgi sorularını ve "başvurum ne durumda" sorusunu 7/24 cevaplar; karar gerektiren konuyu kayda alıp ilgili birime devreder.
  • Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030), kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az %2 pay ve e-Devlet'te başvuru ön kontrolü gibi pilotlar öngörüyor.
  • Kamu projesinde veri egemenliği, KVKK, erişilebilirlik ve insan onayı teknik şartnameye ilk günden yazılmalıdır.

Tanım

Kamuda yapay zeka

Kamuda yapay zeka, belediyeye gelen her başvuruyu Türkçe NLP ile okuyup doğru birime ve doğru önceliğe yönlendirir; kararı ise her zaman yetkili personel verir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · Yapay Zeka Firması edi tör tanımı

Kamuda Yapay Zeka Belediye Başvurularında Ne İşe Yarar?

Kamuda yapay zekanın belediyedeki ilk görevi karar vermek değil, başvurunun doğru masaya en kısa yoldan ulaşmasını sağlamaktır. Başvurular çağrı merkezi, web formu, e-belediye, mobil uygulama, WhatsApp, sosyal medya ve dilekçe gibi farklı kanallardan gelir; çoğu belediyede bir personel bunları okuyup kategori seçer ve ilgili müdürlüğe havale eder. Kar yağışı veya su kesintisi gibi yoğun günlerde bu masa, bütün sistemin darboğazına dönüşür.

Yapay zeka bu masada dört işi üstlenir: sınıflandırma (konu ve birim), yönlendirme (iş emri taslağı), önceliklendirme (acil arıza tespiti) ve durum bildirimi. Beşinci iş, bilgi sorularının chatbot ile cevaplanmasıdır. Yaklaşım sahada da karşılık buluyor: Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, yapay zeka destekli ALO 153 Çağrı Merkezi'nin Haziran 2026'da 20.559 çağrıya yanıt verip talepleri ilgili birimlere yönlendirdiğini açıkladı.

Başvuru TürüYapay Zekanın İşiİnsanın Rolü
Talep (kaldırım, ağaç budama, yeni hizmet)Konu ve mahalle etiketi, ilgili müdürlüğe iş emri taslağıMüdürlük planlar ve onaylar
Şikâyet (gürültü, işgal, temizlik)Konu ve konum tespiti, mükerrer kayıtları birleştirme, öfke/aciliyet sinyaliZabıta veya ilgili birim saha kararını verir
Arıza (su, aydınlatma, yol çökmesi)Aciliyet tespiti, acil kuyruğa alma, saha ekibine bildirimEkip şefi önceliği teyit eder
Bilgi sorusu (vergi takvimi, nikâh, otopark)Chatbot ile 7/24, belediyenin onaylı içeriğinden cevapİçerik sahibi birim bilgiyi günceller
Bilgi edinme başvurusuKayıt, konu etiketi, yasal süre takibi, ilgili belgeleri toplamaYetkili birim cevabı onaylar ve imzalar

Bu işlerin tamamı tek bir AI otomasyon akışıdır: kanallar tek kuyrukta birleşir, model etiketler, kurallar yönlendirir, insan onaylar.

Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı Belediyeler İçin Neyi Değiştiriyor?

Eylem planı, kamuda yapay zekayı dağınık pilotlardan çıkarıp "tara, pilotla, ölçekle" döngüsüyle yönetilen kurumsal bir programa dönüştürüyor. 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yayımlanan plan, tüm kamu kurumlarından plandaki görevleri yerine getirmelerini istiyor. Kamu hizmetlerini doğrudan ilgilendiren Eylem 7'nin başlıca adımları şunlar:

  • Toplam kamu yatırım programları bütçesinden yapay zeka projelerine en az %2 pay ayrılması hedefleniyor.
  • Kurumlarda yapay zeka dönüşümünden sorumlu üst düzey yönetici görevlendirilecek; ardından kurumlar 12 hafta içinde üç yıllık Yapay Zekâ Yol Haritası hazırlayacak.
  • Başarı eşiğini geçen pilotlar 6-12 ay içinde ölçeğe taşınacak; pilotlar için küçük ve orta hacimli alımlar önceliklendirilecek.
  • e-Devlet'te kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirme, başvuru ön kontrolü ve akıllı belge desteği öncelikli pilotlar; kişisel verilerin korunması, açıklanabilirlik ve insan gözetimi ilkeleriyle geliştirilecek.

Yönetişimde de somut adım atıldı: planda kamu yapay zeka uygulamalarını koordine edecek olan Siber Güvenlik Başkanlığı Kamu Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü'ne, 1 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de genel müdür ataması yayımlandı. Plan doğrudan bakanlıkları ve kamu kurumlarını hedefliyor; belediyeler için ise hangi projenin hangi ilkeyle kurulacağına dair güçlü bir referans oluşturuyor.

📊 İstatistik: Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı, ilk 12 ayda en az 10 bakanlıkta toplam en az 30 pilot başlatılmasını, en az 10 kritik kamu hizmeti için uçtan uca pilot-ölçek hattı kurulmasını ve e-Devlet üzerinden en az beş yapay zeka destekli vatandaş hizmetinin pilotlanıp ölçeklenmesini hedefliyor. (Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, Eylem 7)

Türkçe NLP Başvuruyu Nasıl Sınıflandırır ve Önceliklendirir?

Başvuru sınıflandırma, vatandaşın serbest metnini veya sesli çağrının dökümünü okuyup ona konu, birim, konum ve aciliyet etiketi atayan bir Türkçe doğal dil işleme (NLP) görevidir. Zorluk, Türkçenin yapısından ve yerel bağlamdan gelir: yazım hataları ("lamba yanmıyo"), yerel ağız, mahalle ve sokak adları, kısaltmalar ve tek mesajda birden fazla sorun.

İyi kurulmuş bir sınıflandırma hattı şu adımlarla çalışır:

  1. Kanal birleştirme: Tüm başvurular tek kuyrukta toplanır; sesli çağrılar metne çevrilir, fotoğraflı başvurularda görüntü işleme çukur veya çöp gibi nesneleri tanır.
  2. Belediyeye özel kategori sözlüğü: Model, genel bir konu listesine değil belediyenin kendi müdürlük yapısına ve yetki sınırlarına göre eğitilir.
  3. Güven eşiği: Model emin olmadığı başvuruyu tahminle yönlendirmez, insan kuyruğuna bırakır.
  4. Aciliyet kuralları: "Patladı", "su basıyor", "yol çöktü" gibi sinyaller konumla birleşince kayıt acil kuyruğa düşer; model ve sabit kurallar birlikte çalışır.
  5. Mükerrer birleştirme: Aynı arızaya gelen onlarca bildirim tek iş emrinde toplanır.
  6. Durum bildirimi: Vatandaşa SMS veya e-posta ile başvurusunun hangi birimde ve hangi aşamada olduğu bildirilir.

Örnek senaryo: Bir ilçe belediyesinde başvurular çağrı merkezi, web formu ve sosyal medyadan ayrı ayrı geliyor, iki personel her sabah gelen kutularını okuyup müdürlüklere havale ediyordu. Kar yağışının sürdüğü bir haftada su borusu arızası bildirimleri bilgi sorularıyla aynı kuyrukta bekledi ve ilgili ekibe ancak öğleden sonra ulaştı. Kanallar tek kuyrukta birleştirilip müdürlük yapısına göre eğitilmiş Türkçe bir sınıflandırma modeli devreye alındığında, arıza sinyali taşıyan başvurular geldiği anda acil kuyruğa düştü, aynı arızaya ait bildirimler tek iş emrinde birleşti. Personel artık yalnızca modelin emin olamadığı başvuruları inceliyor.

Belediye Chatbot'u Hangi Soruları 7/24 Cevaplamalı?

Belediye chatbot'unun işi, cevabı belediyenin resmi kaynaklarında yazılı olan soruları mesai saatinden bağımsız cevaplamak ve geri kalan her talebi doğru kayda dönüştürmektir. Emlak vergisi ödeme dönemi, nikâh randevusu, otopark ücreti veya kreş kaydı gibi sorular bu sınıfa girer. Chatbot bu cevapları serbestçe üretmez; belediyenin onaylı içerik havuzundan çeker ve kaynağı gösterir, böylece güncellik sorumluluğu içeriğin sahibi olan müdürlükte kalır.

İkinci görev durum sorgulamadır: "Başvurum ne durumda" sorusu, başvuru numarası veya doğrulanmış telefonla cevaplandığında çağrı merkezinin önemli bir yükü insan temsilciden alınır. Üçüncü görev yeni başvuruyu almaktır: chatbot konum, fotoğraf ve açıklamayı sorar, kaydı oluşturur ve sınıflandırma hattına devreder.

Sınırlar da net çizilmelidir. Ceza itirazı veya sosyal yardım uygunluğu gibi takdir gerektiren konularda chatbot karar vermez; talebi kayda alıp yetkili birime iletir. Bilgi edinme başvurularında 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 11. maddesi geçerlidir: kurumlar bilgiye erişimi on beş iş günü içinde sağlar, başka birim veya kurumun görüşü gerekiyorsa süre otuz iş gününe uzar. Chatbot bu süreci kısaltabilir ama yerine geçemez. Erişilebilirlik de tasarımın parçasıdır: sade dil, ekran okuyucu uyumu ve telefon ile yüz yüze kanalların açık kalması. Ayrıntı için chatbot nedir, neden kullanmalısınız rehberimize göz atabilirsiniz.

Veri Egemenliği, KVKK ve İhale: Kamu Projesi Nasıl Güvenle Başlatılır?

Kamuda yapay zeka projesinin başarısı modelin gücünden çok, verinin nerede durduğu, kararın kimde kaldığı ve şartnamenin neyi ölçtüğü sorularına bağlıdır. Başvurular kimlik numarası, adres, telefon ve kimi zaman sosyal durum bilgisi içerir; bu veriler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır.

  • Veri egemenliği ve yerinde kurulum: Model belediyenin kendi sunucusunda veya yurt içindeki bir kamu bulutunda çalışabilir. Bu iş için çoğu zaman dev bir genel model gerekmez; görev odaklı küçük dil modelleri (SLM) yerinde kurulum için uygun bir seçenektir. Eğitim verisinde kişisel bilgiler maskelenir.
  • İnsan onayı ve şeffaflık: Yapay zeka etiketler, yönlendirir ve taslak hazırlar; kararı yetkili personel verir. Her otomatik yönlendirmenin gerekçesi kayda geçer, vatandaş bir yapay zeka asistanıyla konuştuğunu bilir.
  • İhale ve satın alma: Eylem planının küçük ve orta hacimli pilot alımlarını önceliklendirmesi, büyük ve tek seferlik bir ihale yerine ölçülebilir bir pilotla başlama imkânı veriyor.

💡 Uzman notu: Belediye yapay zeka projelerinde en sık yapılan hata, kategori listesini yazılım tarafına bırakmaktır. Sınıflandırmanın kalitesini modelden çok, müdürlük yapısını ve yetki sınırlarını yansıtan kategori sözlüğü belirler. Bu sözlük müdürlüklerle birlikte, gerçek başvuru örnekleri üzerinde yazılmadan ne şartname ne de model tamamlanmış sayılır.

Teknik şartnamede asgari olarak şunlar yer almalıdır: belediyenin kendi başvuru örneklemi üzerinde bir performans kabul testi, veri ve modelin belediyede kalması, tek sağlayıcıya kilitlenmeyi önleyen model değiştirilebilirliği, denetim izine erişim, erişilebilirlik ve personel eğitimi. Pratik başlangıç sırası şöyledir:

  1. Başvuru envanterini çıkarın: kanal, konu, birim, havale ve çözüm süresi.
  2. Kategori sözlüğünü ve aciliyet kurallarını müdürlüklerle birlikte yazın.
  3. Tek bir kanalda, insan onaylı modda pilot başlatın.
  4. Haftalık ölçün: ilk seferde doğru birime yönlenme oranı, havale süresi, acil kaydın ekibe ulaşma süresi ve insan kuyruğuna düşen başvuru oranı.
  5. Başarı eşiğini geçen akışı diğer kanallara yayın.

Kurumunuza özel tasarım için danışmanlık ve sektörel çözümler sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Sonuç: Başvuru Kuyruğu Teknoloji Değil, Tasarım Sorunu

Kamuda yapay zeka, belediye için uzak bir akıllı şehir vizyonu değil; gelen kutusunda bekleyen başvurunun doğru birime ne kadar sürede ulaştığı sorusudur. Eylem planı bu dönüşümü pilot, ölçek ve insan gözetimi ilkeleriyle çerçeveledi; belediyeler de yapay zeka destekli sistemlere geçmeye başladı. Farkı en büyük model değil, belediyenin kendi kategori sözlüğüyle kurulan Türkçe NLP katmanı, yerinde tutulan veri ve insanda kalan karar yaratır.

Belediyenizin başvuru sınıflandırma pilotu, Türkçe NLP katmanı, AI chatbot'u veya yapay zeka yol haritası için bizimle iletişime geçin.

İlgili içerik: Sektörel çözümler · AI otomasyon nedir? · Küçük dil modelleri (SLM) nedir?

Kaynaklar

  1. T.C. Resmî Gazete — "Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) ile İlgili 2026/9 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi", 18.08.2026, Sayı 33344 — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260818-8.pdf
  2. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (koordinasyon) — "Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030)" tam metin, Eylem 7 ve Yönetişim bölümü, Ağustos 2026 (Genelgede atıf yapılan metin; erişilen kopya) — https://www.alomaliye.com/wp-content/uploads/2026/08/ai-eylem-2026-2030.pdf
  3. Alparslan Diyarı — "Kırklareli Belediyesi'nden Türkiye'de ilk yapay zeka hamlesi", 30.10.2026 — https://www.alparslandiyari.com/haber/kirklareli-belediyesi-nden-turkiye-de-ilk-yapay-zeka-hamlesi_79596/
  4. Kırklareli Belediyesi — "Kırklareli Belediyesi Dijitalleşiyor" duyurusu, 2026 — https://www.kirklareli.bel.tr/duyurular/kirklareli-belediyesi-dijitallesiyor
  5. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi — "ALO 153 Çağrı Merkezi Haziran'da 20 Bin 559 Çağrıya Yanıt Verdi", 02.07.2026 — https://kahramanmaras.bel.tr/haber/2026/07/02/alo-153-cagri-merkezi-haziranda-20-bin-559-cagriya-yanit-verdi
  6. Evrensel — "Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Siber Güvenlik Başkanlığı ve Yapay Zekâ Müdürlüğü kadrolarına üst düzey atamalar", 01.10.2026 — https://www.evrensel.net/haber/6002885/cumhurbaskani-erdogandan-siber-guvenlik-baskanligi-ve-yapay-zek-mudurlugu-kadrolarina-ust-duzey-atamalar
  7. Mevzuat Bilgi Sistemi — 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, Madde 11 — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4982.pdf
  8. Mevzuat Bilgi Sistemi — 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6698.pdf

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır; belediye başvurularında yapay zekanın işi okuma ve havale gibi tekrarlayan adımları üstlenmektir. Model başvuruyu etiketler, doğru birime yönlendirir ve acil olanı öne alır; saha kararı ve vatandaşa verilen resmi cevap yetkili personelde kalır. Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı da e-Devlet pilotlarında insan gözetimini şart koşuyor. Kazanılan zaman, takdir gerektiren başvurulara ayrılır.

Başvurular kimlik numarası, adres ve telefon içerdiği için 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır. Uyumun temeli, modelin belediyenin kendi sunucusunda veya yurt içindeki bir kamu bulutunda çalışması, eğitim verisinde kişisel bilgilerin maskelenmesi ve modelin yalnızca gereken alanlara erişmesidir. Her otomatik işlem kayda geçmeli, erişim rol bazlı tanımlanmalı ve aydınlatma metni yapay zeka kullanımını belirtmelidir.

Chatbot bilgi edinme başvurusunu alabilir, kayda bağlayabilir ve vatandaşı süreç hakkında bilgilendirebilir; ancak resmi cevabın yerine geçmez. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'na göre kurumlar bilgiye erişimi on beş iş günü içinde, başka bir birim veya kurumun görüşü gerekiyorsa otuz iş günü içinde sağlar. Doğru kurguda chatbot başvuruyu süre takibine bağlar, cevabı yetkili birim onaylayıp verir.

Anlayabilir, ancak bu kalite hazır bir genel modelden değil belediyenin kendi başvuru örnekleriyle yapılan uyarlamadan gelir. Mahalle ve sokak adları, yerel kısaltmalar ve yazım hataları modelin öğrenmesi gereken durumlardır. Güvenli tasarımda model emin olmadığı başvuruyu insan kuyruğuna bırakır; personelin düzelttiği her kayıt modelin bir sonraki sürümünü iyileştirir.

En doğru başlangıç, en çok başvuru alan tek bir kanalda insan onaylı bir sınıflandırma pilotudur. Önce başvurular kanal, konu, birim ve havale süresine göre çıkarılır, ardından müdürlüklerle kategori sözlüğü yazılır. Pilot haftalık olarak doğru birime ilk seferde yönlenme oranı ve havale süresiyle ölçülür; başarı eşiğini geçen akış diğer kanallara yayılır.

Yorum Yazın